Перевод: сущ. <ml0>1) <ml1>а) <tr>ум</tr>, <tr>ра́зум</tr>; <tr>интелле́кт</tr> || <tr>у́мственный</tr> (труд), <tr>интеллектуа́льный</tr> <eml><w>акыл яшьтә түгел - башта</w> (посл.) ум не в во́зрасте, а в голове́</eml> <eml><w>акыл зәгыйфьлеге</w> у́мственная сла́бость</eml> <ml1>б) <tr>ум</tr>, <tr>рассу́док</tr>, <tr>рассуди́тельность</tr> || <tr>у́мственный</tr>, <tr>рассу́дочный</tr> (анализ) <ml1>в) <tr>благоразу́мие</tr>, <tr>рассуди́тельность</tr>; <tr>созна́ние</tr>, <tr>созна́тельность</tr> <eml><w>акылың кайда иде соң синең?</w> где́ же была́ твоя́ рассуди́тельность (благоразу́мие)?</eml> <ml1>г) <tr>ум</tr>, <tr>разу́мность</tr>, (как сле́дствие о́пыта) ум-ра<tr>́зум</tr>, <tr>му́дрость</tr>; <tr>умудрённость</tr> <eml><w>практик акыл</w> практи́ческий ум (му́дрость, умудрённость)</eml> <eml><w>мәкальдә чагылган тирән акыл</w> глубо́кая му́дрость, отражённая в посло́вице</eml> <ml0>2) разг. <ml1>а) <tr>мысль</tr>, <tr>иде́я</tr> <eml><w>каян килде әле сиңа бу акыл ?</w> отку́да у тебя́ э́та мысль?</eml> <ml1>б) <tr>сове́т</tr>, <tr>наставле́ние</tr> <eml><w>аның акылы белән йөрсәң...</w> бу́дешь его́ слу́шаться... (ещё и не то бу́дет)</eml> <eml><w>ата-ана акылын тоту</w> приде́рживаться (слу́шаться) роди́тельского наставле́ния</eml> <ml0>3) в знач. нареч. <tr>акылга у́мственно</tr>, <tr>интеллектуа́льно</tr>, <tr>в у́мственном (интеллектуа́льном) отноше́нии</tr> (созреть, подняться); <tr>по уму́</tr> (уму́-ра́зуму), <tr>умо́м</tr> (быть выше или ниже кого) <eml><w>акылга бер чамарак алар</w> у́мственно они́ почти́ одина́ковы</eml> <eml><w>акылга үсү</w> вы́расти (созре́ть) у́мственно</eml> <ml0>4) в функ. сказ. <tr>акылында вменя́емый</tr> спец. (преступник, подсудимый) <ml0>• - <word>акыл белән</word> - <word>акыл теше</word> <br/>- <word>акылы сау</word> <br/>- <word>акылга сау</word> <ml0>•• <eml><w>акыл алдан йөрү</w> быть сообрази́тельным (сметли́вым, предусмотри́тельным, дальнови́дным, дога́дливым), быть спосо́бным предви́деть (предусмотре́ть)</eml> <eml><w>акыл арттан йөри</w> ≈≈ за́дним умо́м кре́пок</eml> <eml><w>акыл башка килү</w> см. акылга килү 1)-3)</eml> <eml><w>акыл баштан китү</w> см. акыл китү 1), 2)</eml> <eml><w>акыл белән эш итүчән</w> рассуди́тельный; толко́вый</eml> <eml><w>акыл бизмәненә салу (салып үлчәп карау)</w> в голове́ (уме́) взве́шивать (взве́сить, прики́дывать/прики́нуть); см. тж. акыл белән уйлап карау</eml> <eml><w>акыл булсын</w> пусть (э́то) бу́дет (послу́жит) уро́ком; э́то кому́ нау́ка (на бу́дущее); что́бы (впредь) непова́дно бы́ло (кому)</eml> <eml><w>акыл җиңеләю</w> см. акылга җиңеләю</eml> <eml><w>акыл җитү</w> сообрази́ть (что), догада́ться (о чём), доду́маться (до чего), умудри́ться, ухитри́ться</eml> <eml><w>акылга зыян (зарар) килү</w> см. акылга җиңеләю</eml> <eml><w>акыл ирешми</w> см. акыл җитми</eml> <eml><w>акыл ирешмәслек</w> см. акыл җитмәслек</eml> <eml><w>акыл кергән</w> умо́м (у́мственно) вы́рос; умудрён (жизненным опытом); в (при) своём (здра́вом) уме́; со свои́м умо́м</eml> <eml><w>акыл кертү</w> см. акылга утырту 1)</eml> <eml><w>акыл кушканча</w> по веле́нию ума́ (делать что, поступать как), по веле́нию (тре́бованию) рассу́дка</eml> <eml><w>акыл өләшкәндә йоклап калган (йоклап биләмдә, урманда, мич башында калган)</w> см. акылсыз 1) а); акылга сай 1)></eml> <eml><w>акыл өләшү</w> см. акыл өйрәтү 2)</eml> <eml><w>акыл сата башлау</w> ирон. зау́мничать, зау́мничаться</eml> <eml><w>акыл сыеклану</w> прост.; см. акылга җиңеләю</eml> <eml><w>акыл сыйдырмау</w> см. акылга сыймау</eml> <eml><w>акыл утырту</w> см. акыл керү</eml> <eml><w>акыл утыру</w> см. акыл керү</eml> <eml><w>акыл үсү</w> см. акыл керү 1)</eml> <eml><w>акылга зәгыйфь</w> см. акылга җиңел 1)</eml> <eml><w>акылга зәгыйфьлек килү</w> см. акылга җиңеләю</eml> <eml><w>акылга кимчелек (көч) килү</w> см. акылга җиңеләю</eml> <eml><w>акылга муафыйк</w> см. акылга ятышлы 1)</eml> <eml><w>акылга (акылы) үсмәгән</w> умо́м не вы́шел</eml> <eml><w>акылга туймаган</w> см. акылсыз 1) а), 2)</eml> <eml><w>акылга (акылы) тулы түгел</w> см. акылга җиңел</eml> <eml><w>акылга утыру</w> см. акыл керү</eml> <eml><w>акылга яту</w> каза́ться (показа́ться, представля́ться) разу́мным (благоразу́мным, рациона́льным, логи́чным)</eml> <eml><w>акылга өйрәтү</w> см. акыл өйрәтү</eml> <eml><w>акылдан шашкан</w> см. акылдан язган</eml> <eml><w>акылдан шаштыру</w> см. акылдан яздыру</eml> <eml><w>акылдан шашу</w> см. акылдан язу</eml> <eml><w>акылдан шашып (шашар дәрәҗәдә)</w> см. акылдан язып</eml> <eml><w>акылдан ычкыну</w> прост.; см. акылдан язу</eml> <eml><w>акылны алу</w> см. акылдан яздыру</eml> <eml><w>акылны башка җыю</w> см. акылны җыю</eml> <eml><w>акылны эчү</w> прост. ра́зум (ум) пропива́ть (пропи́ть)</eml> <eml><w>акылны югалту</w> см. акылдан язу 3)</eml> <eml><w>акылы бармакка урарлык (чорнарлык) та юк</w> ума́ ни на грош у него́</eml> <eml><w>акылы кыска</w> ум ко́роток (у кого)</eml> <eml><w>акылы (акылга) сау</w> в себе́, в здра́вом уме́, в по́лном (здра́вом) рассу́дке</eml> <eml><w>акылы эшли</w> голова́ (чья) рабо́тает (ва́рит, сообража́ет)</eml> <eml><w>акылың алтын икән</w> ирон.; шутл. ишь како́й, у́мный (у́мник, у́мница) (вы́искался, нашёлся), губа́ не ду́ра; ишь чего́ захоте́л (... куда́ махну́л)</eml> <eml><w>акылы үзе белән</w> семь пя́тниц на неде́ле</eml> - <word>акыл алу</word> - <word>акыл белән уйлап карау</word> <br/>- <word>акыл бирү</word> <br/>- <word>акыл җитмәслек</word> <br/>- <word>акыл җитми</word> <br/>- <word>акыл иясе</word> <br/>- <word>акыл йөртеп карау</word> <br/>- <word>акыл йөртү</word> <br/>- <word>акыл керү</word> <br/>- <word>акыл сату</word> <br/>- <word>акыл китү</word> <br/>- <word>акыл өйрәтү</word> <br/>- <word>акылга өйрәтү</word> <br/>- <word>акыл сайлыгы</word> <br/>- <word>акылга җиңел</word> <br/>- <word>акыллы җиңел</word> <br/>- <word>акылга җиңеллелек</word> <br/>- <word>акылга җиңеләю</word> <br/>- <word>акылга килү</word> <br/>- <word>акылга сай</word> <br/>- <word>акылы сай</word> <br/>- <word>акылга сайлык</word> <br/>- <word>акылга сыймау</word> <br/>- <word>акылга таман</word> <br/>- <word>акылы таман</word> <br/>- <word>акылга таманча</word> <br/>- <word>акылы таманча</word> <br/>- <word>акылга утырту</word> <br/>- <word>акылга ятышлы</word> <br/>- <word>акылдан язган</word> <br/>- <word>акылдан яздыру</word> <br/>- <word>акылдан язу</word> <br/>- <word>акылдан язып</word> <br/>- <word>акылдан язар дәрәҗәдә</word> <br/>- <word>акылны җыю</word> <br/>- <word>акылы башында</word> <br/>- <word>акылында</word> <br/>- <word>акылы камил</word> <br/>- <word>акылы төштән соң</word> <br/>- <word>акылы үзе белән</word> <br/>- <word>акылы үзендә</word> <br/>- <word>үз акылы үзендә</word>
Похожие слова: