%D0%B4%D3%A9%D0%BD%D1%8C%D1%8F%D0%B2%D0%B8

Похожие слова:

• дөнья — сущ. <ml0>1) <tr>мир</tr>, <tr>вселе́нная</tr>, <tr>мирозда́ние</tr> книжн.; <tr>поднебе́сная</tr> уст.; народно-поэт. || <tr>мирово́й</tr> <eml><w>дөньяның берлеге</w> еди́нство ми́ра</eml> <eml><w>дөньяның барлыкка килүе (килеп чыгуы, яралуы)</w> происхожде́ние вселе́нной</eml> <eml><w>объектив (материаль) дөнья</w> объекти́вный (материа́льный) мир</eml> <ml0>2) <ml1>а) <tr>мир</tr>, <tr>свет</tr>, <tr>земно́й шар</tr>, <tr>плане́та</tr> || <tr>мирово́й</tr> <eml><w>дөнья кисәкләре</w> ча́сти све́та</eml> <eml><w>бөтен дөньяны әйләнү</w> объе́хать весь мир</eml> <eml><w>дөньяда беренче космик очыш</w> пе́рвый в ми́ре косми́ческий полёт</eml> <eml><w>дөнья әйләнә сәяхәт</w> путеше́ствие вокру́г све́та (Земли́)</eml> <eml><w>дөнья чемпионы</w> чемпио́н ми́ра</eml> <eml><w>дөнья сугышы</w> мирова́я война́</eml> <eml><w>дөнья базарына чыгу</w> вы́йти на мирово́й ры́нок</eml> <ml1>б) (весь) <tr>мир</tr>, (весь) <tr>свет</tr>, <tr>все лю́ди</tr>, <tr>всё челове́чество</tr> <eml><w>моны бөтен дөнья белә</w> э́то зна́ет весь мир (весь свет); э́то зна́ют все (все лю́ди)</eml> <eml><w>бөтен дөньяга танылу</w> просла́виться на весь мир; станови́ться всеми́рно изве́стным</eml> <eml><w>дөнья безгә карый</w> челове́чество (весь мир) смо́трит на нас</eml> <eml><w>дөнья мәсхәрәсенә калдыру</w> опозо́рить пе́ред все́ми (всем ми́ром)</eml> <ml0>3) <tr>мир</tr>, <tr>среда́</tr>, <tr>укла́д жи́зни (обще́ственный) строй</tr> <eml><w>антик дөнья</w> анти́чный мир</eml> <eml><w>иске дөнья</w> ста́рый мир</eml> <eml><w>капиталистик дөнья</w> капиталисти́ческий строй</eml> <eml><w>дөньяны үзгәртеп кору</w> преобразова́ть мир</eml> <ml0>4) <tr>мир</tr>, (окружа́ющая) <tr>среда́</tr>, <tr>сфе́ра</tr> <eml><w>йолдызлар дөньясы</w> звёздный мир</eml> <eml><w>хайваннар дөньясы</w> живо́тный мир; фа́уна</eml> <eml><w>үсемлекләр дөньясы</w> расти́тельный мир; фло́ра</eml> <eml><w>су асты дөньясы</w> подво́дный мир</eml> <eml><w>җир асты дөньясы</w> подзе́мный мир</eml> <ml0>5) <ml1>а) <tr>жизнь</tr>, <tr>житьё</tr> || <tr>жите́йский</tr>, <tr>мирско́й</tr> <eml><w>дөньяга үз күзләрең белән карау</w> смотре́ть на жизнь (мир) свои́ми глаза́ми</eml> <eml><w>дөнья үзе өйрәтә</w> жизнь сама́ у́чит</eml> <eml><w>дөньяны аңламау</w> не понима́ть жизнь</eml> <eml><w>дөньядан бизү (тую)</w> потеря́ть интере́с к жи́зни</eml> <eml><w>дөнья эшләре</w> жите́йские дела́</eml> <eml><w>дөнья мәшәкатьләре</w> жите́йские (мирски́е) забо́ты</eml> <eml><w>дөнья ыгы-зыгысы</w> мирска́я суета́</eml> <ml0>•• <eml><w>дөнья дөнья инде</w> погов. жизнь есть жизнь</eml> <eml><w>дөнья - үлемле, көн - ахшамлы</w> посл. ≈ всему́ есть коне́ц (преде́л)</eml> <ml0>б) рел. <tr>жизнь</tr>, <tr>мир</tr> (земно́й, загро́бный) <eml><w>бу дөнья</w> э́тот мир; земна́я жизнь</eml> <eml><w>теге дөнья</w> тот мир, загро́бный мир (жизнь)</eml> <eml><w>фани дөнья</w> бре́нный (тле́нный) мир</eml> <eml><w>дөнья куласа, әйләнә дә бер баса</w> всё мо́жет измени́ться; всё течёт, всё меня́ется</eml> <ml1>6) в разн. знач. <tr>мир</tr>, <tr>о́бласть</tr>, <tr>сфе́ра</tr> (кого-л., чего-л.) <eml><w>музыка дөньясы</w> мир му́зыки</eml> <eml><w>әдәбият дөньясы</w> мир литерату́ры</eml> <eml><w>коллар һәм ачлар дөньясы</w> мир голо́дных и рабо́в</eml> <eml><w>матурлык дөньясы</w> мир красоты́</eml> <eml><w>фән дөньясы</w> нау́чный мир</eml> <eml><w>кешенең эчке дөньясы</w> вну́тренний мир челове́ка</eml> <eml><w>уйлар һәм хисләр дөньясы</w> мир чувств и мы́слей</eml> <ml1>7) разг.; в знач. нареч. <tr>о́чень мно́го</tr>, <tr>у́йма</tr> <eml><w>мәйданда дөнья халык</w> на пло́щади о́чень мно́го (у́йма) наро́ду</eml> <eml><w>дөнья вакыт үтте</w> прошла́ у́йма вре́мени</eml> <eml><w>эш дөнья</w> у́йма дел</eml> <eml><w>дөнья акча тоту</w> израсхо́довать о́чень мно́го (у́йму) де́нег</eml> <ml0>• - <word>дөнья күләмендә</word> - <word>дөнья күләмендәге</word> <br/>- <word>дөньяны сиземләү</word> <br/>- <word>дөньяны тою</word> <br/>- <word>дөнья төзелеше</word> <br/>- <word>дөнья хәбәрләре</word> <br/>- <word>дөнья хәлләре</word> <br/>- <word>дөньяга караш</word> <br/>- <word>дөньяга мөнәсәбәт</word> <br/>- <word>дөньяны аңлау</word> <ml0>•• <eml><w>дөнья аныкы (дөнья безнеке; дөнья минеке)</w> быть (чу́вствовать себя́) на седьмо́м не́бе; быть (чу́вствовать себя́) на верху́ блаже́нства; попа́сть на седьмо́е не́бо</eml> <eml><w>дөнья ачылу</w> (кому) откры́тие ми́ра (жи́зни)</eml> <eml><w>дөнья әйтү</w> говори́ть у́мные (де́льные) слова́ (сове́ты)</eml> <eml><w>дөнья бабай</w> жизнь-нужда́</eml> <eml><w>дөнья байлыгы</w> ро́скошь</eml> <eml><w>дөнья бәясе</w> на вес зо́лота</eml> <eml><w>дөнья бәясе торырлык</w> о́чень дорого́й</eml> <eml><w>дөнья белән исәпләшмәү</w> не счита́ться с но́рмами жи́зни</eml> <eml><w>дөнья белән саубуллашу</w> прости́ться с жи́знью (умереть)</eml> <eml><w>дөнья бетү</w> см. ахыр заман</eml> <eml><w>дөнья бозылу</w> жизнь не та (изменяется к худшему)</eml> <eml><w>дөнья болгату (дөнья бутап йөрү)</w> баламу́тить</eml> <eml><w>дөнья бу!</w> жизнь есть жизнь!</eml> <eml><w>дөнья газабы күрү (дөнья газабы тату; дөнья газабы чигү; дөнья мәшәкате күрү; дөнья мәшәкате тату; дөнья мәшәкате чигү)</w> мы́кать век (жизнь)</eml> <eml><w>дөнья гизү</w> стра́нствовать, путеше́ствовать, скита́ться по све́ту</eml> <eml><w>дөнья гүзәле</w> пи́саная краса́вица; короле́ва красоты́</eml> <eml><w>дөнья дөньялыгын итә</w> жизнь берёт своё</eml> <eml><w>дөнья җәһәннәме</w> ад кроме́шный</eml> <eml><w>дөнья җимерелмәс</w> ничего́ (стра́шного) не случи́тся</eml> <eml><w>дөнья җимерелү</w> ≈ свет поме́рк в глаза́х</eml> <eml><w>дөнья йөзе</w> бе́лый (бо́жий) свет</eml> <eml><w>дөнья каруны</w> прост. мирое́д, жа́дина</eml> <eml><w>дөнья киң</w> свет кли́ном не сошёлся</eml> <eml><w>дөнья корткычлары</w> парази́ты о́бщества</eml> <eml><w>дөнья көтә белми торган</w> непракти́чный, нео́пытный</eml> <eml><w>дөнья көтү (дөнья сөрү)</w> жить, существова́ть; вести́ жизнь (хозя́йство)</eml> <eml><w>дөнья кубару (дөнья куптару; дөнья күтәрү; дөнья туздыру)</w> подня́ть переполо́х (сканда́л); переполоши́ть, взбудора́жить</eml> <eml><w>дөнья кубарып (дөнья куптарып; дөнья күтәреп; дөнья туздырып; дөнья җимереп)</w> во всю ива́новскую (о́чень гро́мко, о́чень бу́рно и т. п.)</eml> <eml><w>дөнья кубарып йөрү (дөнья куптарып йөрү)</w> переполоши́ть, взбудора́жить</eml> <eml><w>дөнья кубу</w> переполоши́ться, всполоши́ться</eml> <eml><w>дөнья куу</w> стреми́ться нажива́ть добро́; быть ненасы́тным (жа́дным)</eml> <eml><w>дөнья кую</w> сконча́ться, преста́виться</eml> <eml><w>дөнья күзләре йомылу</w> ≈ усну́ть ве́чным (после́дним) сном</eml> <eml><w>дөнья күрмәгән</w> не позна́вший жи́зни, нео́пытный; ма́ло ка́ши ел прост.</eml> <eml><w>дөнья күчсә дә</w> хоть (е́сли да́же) свет перевернётся</eml> <eml><w>дөнья оҗмахы</w> земно́й рай; ра́йская жизнь</eml> <eml><w>дөнья рәхәте</w> ≈ не жизнь, а мали́на</eml> <eml><w>дөнья сираты</w> уст. прохожде́ние призывно́й коми́ссии</eml> <eml><w>дөнья терәге (дөнья тоткасы)</w> опо́ра жи́зни; подде́ржка (в чём-л.)</eml> <eml><w>дөнья тигезләнү (дөнья түгәрәкләнү; дөнья төгәлләнү)</w> вздохну́ть свобо́дно (облегчённо)</eml> <eml><w>дөнья төзәлү (дөнья рәтләнү; дөнья җайлану)</w> ула́диться, нала́диться, устро́иться (о жизни)</eml> <eml><w>дөнья тулган</w> о́чень мно́го; хоть пруд пруди́</eml> <eml><w>дөнья фани</w> жизнь быстроте́чна; мир не ве́чен</eml> <eml><w>дөнья яралганнан бирле</w> с те́х по́р как существу́ет мир; с сотворе́ния ми́ра</eml> <eml><w>дөнья яңгыратып</w> во всё го́рло (крича́ть); во всё ива́новскую</eml> <eml><w>дөньяга баш булу (дөньяга баш хаким булу)</w> хозя́йничать, госпо́дствовать</eml> <eml><w>дөньяга җигелү</w> окуну́ться (погрузи́ться, уходи́ть) с голово́й в жите́йские (мирски́е) забо́ты</eml> <eml><w>дөньяга катышу</w> обща́ться с ми́ром</eml> <eml><w>дөньяга килү</w> появи́ться на свет; роди́ться (о ребёнке)</eml> <eml><w>дөньяга китерү</w> произвести́ на свет, роди́ть (ребёнка)</eml> <eml><w>дөньяга күренерлеген калдырмау (дөньяга чыгарлыгын калдырмау; йөзенә күренерлеген калдырмау; йөзенә чыгарлыгын калдырмау)</w> вы́ставить на позо́р; покры́ть позо́ром книжн.</eml> <eml><w>дөньяга сыймый йөрү (дөньяга сыймастай булып йөрү)</w> ходи́ть го́голем (ко́зырем) прост.</eml> <eml><w>дөньяга таралу (дөньяга таралу; дөньяга фаш булу; дөньяга җәелү)</w> вы́ступить (всплыть, вы́плыть, вы́йти) на свет бо́жий</eml> <eml><w>дөньяга фаш итү</w> см. дөньяга чыгару 2)</eml> <eml><w>дөньяда бер</w> еди́нственный в ми́ре, уника́льный</eml> <eml><w>дөньяда булмаган</w> необыкнове́нный, из ря́да вон выходя́щий</eml> <eml><w>дөньяда юк</w> нет в живы́х, у́мер</eml> <eml><w>дөньяда яшәү яки үлем мәсьәләсе</w> вопро́с жи́зни и́ли сме́рти</eml> <eml><w>дөньядан бизү (дөньядан тую)</w> разочарова́ться в жи́зни; потеря́ть интере́с к жи́зни</eml> <eml><w>дөньядан ваз кичү</w> отреши́ться/отре́чься от жи́зни</eml> <eml><w>дөньядан китү (дөньядан кичү; дөньядан күчү; дөньядан кайту; дөньядан үтү)</w> уйти́ из жи́зни</eml> <eml><w>дөньядан ни хәбәр</w> см. дөньядан хәбәрсез</eml> <eml><w>дөньядан сәфәр итү</w> эвф. отправля́ться в мир ино́й; умере́ть</eml> <eml><w>дөньядан югалу</w> забы́ться</eml> <eml><w>дөньяны дер селкетеп</w> о́чень си́льно; во всю си́лу (мощь)</eml> <eml><w>дөньяны онытып</w> забы́в обо всём</eml> <eml><w>дөньяны сасыту</w> наболта́ть с три ко́роба (сплетни о ком-л, о чём-л.)</eml> <eml><w>дөньяны тату</w> позна́ть жизнь</eml> <eml><w>дөньяны тибеп (дөньясына тибеп)</w> прост. на широ́кую но́гу; разгу́льно</eml> <eml><w>дөньяны ут алса да</w> ≈ случи́сь хоть пото́п; несмотря́ ни на что́</eml> <eml><w>дөньяныкы дөньяда бетсен</w> свести́ счёты; не оста́вить на загро́бный суд</eml> <eml><w>дөньяның асты-өскә килү</w> перевёртываться/переверну́ться вверх (кве́рху) дном</eml> <eml><w>дөньяның астын-өскә әйләндерү</w> переверну́ть весь мир</eml> <eml><w>дөньяның ачысын-төчесен тату</w> испи́ть (го́рькую ча́шу) до дна; испи́ть го́речь жи́зни</eml> <eml><w>дөньяның дүрт ягына</w> на все четы́ре сто́роны</eml> <eml><w>дөньяның дүрт ягыннан</w> со всех концо́в све́та</eml> <eml><w>дөньяның очында (дөньяның кырыенда)</w> на краю́ све́та (о́чень далеко́)</eml> <eml><w>дөньясы асты-өскә килсен</w> хоть кол на голове́ те́ши; случи́сь хоть пото́п; да́же е́сли весь свет перевернётся</eml> <eml><w>дөньясын күрәсе килмәү</w> всё опосты́лело</eml> <eml><w>дөньясын оныту</w> забы́ть обо всём на све́те</eml> <eml><w>дөньясын таныту</w> показа́ть, где ра́ки зиму́ют прост.</eml> <eml><w>дөньясын теттереп (дөньясын типтереп; дөньясын җимерттереп)</w> припева́ючи, разгу́льно; на всю (по́лную) кату́шку прост. (жить, весели́ться, пра́здновать и т. п.)</eml> <eml><w>дөньясына исе китмәү</w> быть беспе́чным; хоть трава́ не расти́</eml> - <word>дөнья басу</word> - <word>дөнья бетереп</word> <br/>- <word>дөнья бозу</word> <br/>- <word>дөнья бутау</word> <br/>- <word>дөнья кадәр</word> <br/>- <word>дөнья хәтле</word> <br/>- <word>дөнья чаклы</word> <br/>- <word>дөнья күрү</word> <br/>- <word>дөнья малы</word> <br/>- <word>дөнья тулы</word> <br/>- <word>дөнья хәле</word> <br/>- <word>дөнья шаулату</word> <br/>- <word>дөньяга чыгару</word> <br/>- <word>дөньяга чыгу</word> <br/>- <word>дөньядан хәбәрсез</word> <br/>- <word>дөньядан хәбәре юк</word> <br/>- <word>дөньяны күргән</word> <br/>- <word>дөньяны күп күргән</word> <br/>- <word>дөньяны оныту</word> <br/>- <word>дөньяның астын-өскә китерү</word>
• дөньячыл — прил.; редко <tr>лю́бящий земны́е бла́га</tr>, <tr>предаю́щийся земны́м уте́хам</tr>
• дөньялык — <ml0>1. прил. <tr>све́тский</tr>, <tr>мирско́й</tr>; <tr>земно́й</tr> <eml><w>дөньялык эшләренә бирелү</w> увле́чься мирски́ми дела́ми</eml> <ml0>2. сущ. <tr>жизнь</tr> (земна́я); <tr>мирска́я жизнь</tr>, <tr>пра́ктика</tr> <eml><w>дөньялыкта күрсәт яхшылыгың</w> прояви́ (свою́) доброту́ при жи́зни</eml> <eml><w>дөньялык өчен телләр белү бик кирәк</w> для жи́зни (пра́ктики) о́чень ну́жно зна́ние языко́в</eml> <ml0>•• <eml><w>дөньялык кичү</w> прожи́ть жизнь</eml>