%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D1%80%D1%83

Перевод: <ml0>1.неперех.<ml1>1)<ml2>а) <tr>заболева́ть/заболе́ть</tr>; <tr>захва́рывать/захвора́ть</tr> || <tr>заболева́ние</tr>; <tr>заболева́емость</tr>, <tr>заболева́ния</tr>см. тж. <word>авырып китү 1)</word><eml><w>суык тидереп авыру</w> заболе́ть от просту́ды</eml><eml><w>грипп белән авырганда куллана торган дару</w> лека́рство, применя́емое при заболева́нии гри́ппом</eml><ml2>б) прям.; перен. <tr>заболева́ть/заболе́ть (быть поражённым) боле́знью</tr> (чего-л. кого-л. какой-л.) <tr>заболевать/заболе́ть (быть поражённым) неду́гом</tr> (чего, каким)<eml><w>картлык чире белән авыру</w> заболе́ть ста́рческой боле́знью; заболе́ть неду́гом (боле́знью) ста́рости</eml><eml><w>Боткин чире белән авыру</w> заболе́ть боле́знью Бо́ткина</eml><eml><w>комсызлык (чире) белән авыру</w> боле́ть жа́дностью</eml><ml1>2)<ml2>а) <tr>боле́ть</tr>, <tr>хвора́ть</tr>; <tr>быть больны́м</tr>; <tr>страда́ть</tr> (быть больны́м) (чем-л.); <tr>проболе́ть</tr>; <tr>отболе́ть</tr>, <tr>прохвора́ть</tr><eml><w>бизгәк белән авыру</w> боле́ть лихора́дкой</eml><eml><w>бер атна авырый инде</w> уже́ неде́лю боле́ет; уже́ неде́ля, как он бо́лен</eml><ml2>б) <tr>страда́ть боле́знью</tr> (чего, кого-л., какой-л.); <tr>боле́ть (быть больны́м, страда́ть) не́дугом</tr> (чего-л., каким-л.); <tr>страда́ть (каки́м) заболева́нием</tr><eml><w>хатын-кыз чире белән авырый</w> она́ страда́ет (боле́ет, больна́) же́нской боле́знью</eml><ml2>в) перен. <tr>страда́ть</tr> (боле́ть, быть больны́м) (чем); <tr>страда́ть боле́знью</tr> (чего, какой), <tr>страда́ть неду́гом</tr> (чего, каким)<eml><w>көнчелек чире белән авыру</w> страда́ть неду́гом (боле́знью) за́висти</eml><ml2>г) <tr>переба́ливать/переболе́ть</tr>, <tr>перехва́тывать/перехвати́ть</tr>, <tr>отболе́ть</tr>, <tr>отхвора́ть</tr>; <tr>переноси́ть/перенести́</tr> (что)<eml><w>күптән түгел генә грипп белән авырган идем</w> я неда́вно переболе́л гри́ппом; я неда́вно перенёс грипп;</eml><ml2>д) <tr>нахвора́ться</tr><eml><w>булды, җитәрлек авырдым инде</w> хва́тит уже́ нахвора́лся, дово́льно</eml><ml2>е) в знач. сущ. <w>авыручы</w> <tr>больно́й</tr>, <tr>боле́ющий</tr><eml><w>грипп белән авыручылар</w> больны́е (боле́ющие) гри́ппом</eml><ml0>•<br/>- <word>авырый башлау</word><br/>- <word>авырып алу</word><br/>- <word>авырып егылу</word><br/>- <word>авырып йөрү</word><br/>- <word>авырып карау</word><br/>- <word>авырып китү</word><br/>- <word>авырып тору</word><br/>- <word>авырып яту</word><br/>- <word>авырып үткәрү</word><ml0>2.прил.<ml1>1)<ml2>а) <tr>больно́й</tr> (о человеке, животных, организмах) || <tr>больно́й</tr>, <tr>больна́я</tr> (о человеке)<eml><w>авыру чагында</w> когда́ ты бо́лен (больно́й)</eml><eml><w>авыруны яхшы карау</w> хорошо́ уха́живать за больны́м (больно́й)</eml><eml><w>авыруларны кабул итү</w> принима́ть (приём) больны́х</eml><eml><w>авыруга дәва бар, дәртсезгә юк</w> (посл.) больно́й излечи́м, равноду́шный — нет</eml><ml2>б) <tr>нездоро́вый</tr>, <tr>больно́й</tr>; <tr>хво́рый</tr>, <tr>хво́ренький</tr><eml><w>авыру йөрәкле кеше</w> челове́к с нездоро́вым се́рдцем</eml><ml1>2) <tr>боле́зненный</tr>, <tr>больно́й</tr>, <tr>нездоро́вый</tr> (о лице, состоянии и т. п.)<eml><w>авыру кыяфәт</w> нездоро́вый (боле́зненный, больно́й) вид</eml><ml0>3.сущ.<ml1>1) <tr>боле́знь</tr>, <tr>заболева́ние</tr>, <tr>неду́г</tr><eml><w>авыру бөкте аны</w> его́ согну́ла (сломи́ла) боле́знь (неду́г)</eml><eml><w>йогышлы авыру</w> зара́зная (инфекцио́нная) боле́знь; зара́зное (инфекцио́нное) заболева́ние</eml><eml><w>үсемлек авырулары</w> боле́зни расте́ний</eml><eml><w>күз авыруы</w> глазно́е заболева́ние; глазна́я боле́знь</eml><ml1>2) <tr>недомога́ние</tr>, <tr>нездоро́вье</tr>; <tr>не́мощь</tr> разг., <tr>хворь</tr>, <tr>хво́рость</tr>, <tr>не́мочь</tr> прост.<eml><w>вак-төяк авыру</w> ме́лкая хворь; недомога́ние</eml><eml><w>юк-бар авыру</w> пустяко́вое недомога́ние</eml><eml><w>картлык авыруы</w> ста́рческое недомога́ние (не́мощь, не́мочь)</eml><ml1>3) прям.; перен. <tr>неду́г</tr>, <tr>боле́знь</tr><eml><w>йөрәк авыруы</w> серде́чный (душе́вный) неду́г</eml><eml><w>комсызлык авыруы</w> боле́знь жа́дности</eml><ml1>4) в сочет. с <tr>болезне-</tr><eml><w>авыру китереп чыгара торган микроблар</w> болезнетво́рные микро́бы</eml><eml><w>авыруга бирешми торган</w> болезнеусто́йчивый (сорт растений)</eml><ml0>••<eml><w>авыру баштан сау (сәламәт) башка</w> книжн. с больно́й головы́ на здоро́вую; см. тж. <word>ак эт бәласе кара эткә</word></eml><eml><w>авыру баштан сау башка аудару (авыштыру)</w> вали́ть (сва́ливать, свали́ть) с больно́й головы́ на здоро́вую</eml>

Похожие слова:

  • авырту — неперех.<ml0>1) <tr>заболева́ть/заболе́ть</tr>; <tr>разба́ливаться/разболе́ться</tr><eml><w>тавышка колагың авыртыр</w> от шу́ма заболя́т у́ши</eml><eml><w>ятып укыма, күзең авыртыр</w> не чита́й лёжа, глаза́ заболя́т (бу́дут боле́ть)</eml><eml><w>эчең авыртса — авызыңны тый, күзең авыртса — кулыңны (тый)</w> (посл.) заболи́т живо́т — воздержи́сь от еды́, заболя́т глаза́ — уйми́ ру́ки</eml><ml0>2) <tr>боле́ть</tr>, <tr>проболе́ть</tr>, <tr>поболе́ть</tr> || <tr>боль</tr>, <tr>бо́ли</tr><eml><w>арканың авыртканын тоймау</w> не ощуща́ть бо́ли (бо́лей) в спине́</eml><eml><w>баш авыртуы</w> головна́я боль</eml><eml><w>бөтен тәнем авырта</w> всё те́ло боли́т; боль (бо́ли) во всём те́ле</eml><eml><w>эч авыртуы (эч авыртканы) басыла төште</w> боль в животе́ приути́хла</eml><eml><w>авырту тойгысы</w> болево́е ощуще́ние</eml><ml0>3) в знач. прил. авырткан <tr>больно́й</tr><eml><w>авырткан баш белән</w> с больно́й голово́й</eml><eml><w>авырткан бармагыңны бәйлә</w> перевяжи́ (себе́) больно́й па́лец</eml><ml0>•<br/>- <word>авырта башлау</word><br/>- <word>авырткан җир</word><br/>- <word>авыртуны баса торган</word><br/>- <word>авыртуны бетерә торган</word><br/>- <word>авыртканны баса торган</word><br/>- <word>авыртканны бетерә торган</word><br/>- <word>авыртып алу</word><br/>- <word>авыртып бетү</word><br/>- <word>авыртып йөрү</word><br/>- <word>авыртып китү</word><br/>- <word>авыртып тору</word><ml0>••<eml><w>авырткан җиргә басу</w> наступа́ть/наступи́ть на больно́е ме́сто</eml><eml><w>авырткан сөялгә басу</w> книжн. наступа́ть/наступи́ть на больну́ю мозо́ль</eml><eml><w>авырткан башка тимер тарак</w> см. <word>авырткан башка тимер таяк</word></eml><br/>- <word>авырткан башка тимер таяк</word><br/>- <word>авыртмас башка тимер таяк</word><br/>- <word>авыртмас башка тимер тарак</word><br/>- <word>авыртмаган башка тимер таяк</word><br/>- <word>авыртмаган башка тимер тарак</word><br/>- <word>авырткан җиргә кагылу</word><br/>- <word>авырткан җиргә бәрелү</word><br/>- <word>авырткан җиргә төртү</word><br/>- <word>авырткан җиргә чәнчү</word><br/>- <word>авырткан җиргә сугу</word><br/>- <word>авырткан җиргә тию</word>
  • авырулы — прил.; редко<tr>больно́й</tr> (чем-л.)
  • авырайту — перех.<ml0>1) <tr>отяжели́ть</tr> (поклажу, груз, рюкзак); <tr>утяжеля́ть/утяжели́ть</tr> (конструкцию машины); <tr>затяжели́ть</tr>, <tr>перетяжели́ть</tr> (общий вес самолёта громоздкой конструкцией); <tr>де́лать/сде́лать бо́лее тяжёлым</tr>; <tr>тяжели́ть</tr> || <tr>утяжеле́ние</tr>, <tr>отяжеле́ние</tr><eml><w>яңгыр киемне авырайтты</w> дождь утяжели́л оде́жду</eml><ml0>2) <tr>отягоща́ть/отяготи́ть</tr>, <tr>отягча́ть/отягчи́ть</tr> (гнёт, судьбу); <tr>де́лать/сде́лать (бо́лее) тяжёлым (тя́гостным, тру́дным, мучи́тельным)</tr> || <tr>отягоще́ние</tr>, <tr>отягче́ние</tr><eml><w>йокы күз кабагын авырайтты</w> сон отягоща́ет ве́ки</eml><eml><w>дым һаваны авырайта</w> вла́га отягча́ет во́здух</eml><ml0>3)<ml1>а) <tr>затрудня́ть/затрудни́ть</tr> (движение, дыхание, дорогу); <tr>утрудня́ть/ утрудни́ть</tr> (систему гимнастических упражнений); <tr>де́лать/сде́лать (бо́лее) тру́дным</tr> (затрудни́тельным) || <tr>затрудне́ние</tr><eml><w>сулышны авырайта торган һава</w> во́здух, кото́рый затрудня́ет дыха́ние</eml><eml><w>җылы кием хәрәкәтне авырайта</w> тёплая оде́жда затрудня́ет движе́ние</eml><ml1>б) <tr>затрудня́ть/затрудни́ть</tr>, <tr>усложня́ть/ усложни́ть</tr> (обстановку, ситуацию, положение) || <tr>затрудне́ние</tr>, <tr>усложне́ние</tr>