«Туган тел» Габдулла Тукай (1909 ел)

И туган тел, и матур тел, әткәм-әнкәмнең теле!

Дөньяда күп нәрсә белдем син туган тел аркылы.

Иң элек бу тел белән әнкәм бишектә көйләгән,

Аннары төннәр буе әбкәм хикәят сөйләгән.

И туган тел! Һәрвакытта ярдәмең белән синең,

Кечкенәдән аңлашылган шатлыгым, кайгым минем.

И туган тел! Синдә булган иң элек кыйлган догам:

Ярлыкагыл, дип, үзем һәм әткәм-әнкәмне, Ходам!


📖 Разбор + перевод


🔹 1 строфа

И туган тел, и матур тел, әткәм-әнкәмнең теле!

О родной язык, о красивый язык, язык моего отца и матери!

  • туган тел — родной язык

  • матур — красивый

  • әткәм-әнкәм — родители


Дөньяда күп нәрсә белдем син туган тел аркылы.

В мире я многое узнал через тебя, родной язык.

  • дөньяда — в мире

  • күп нәрсә — многое

  • аркылы — через


🔹 2 строфа

Иң элек бу тел белән әнкәм бишектә көйләгән,

Сначала на этом языке моя мать пела мне в колыбели.

  • иң элек — сначала

  • бишек — колыбель

  • көйләгән — пела


Аннары төннәр буе әбкәм хикәят сөйләгән.

А потом бабушка рассказывала сказки ночами.

  • аннары — потом

  • төннәр буе — всю ночь

  • әбкәм — моя бабушка

  • хикәят — сказка


🔹 3 строфа

И туган тел! Һәрвакытта ярдәмең белән синең,

О родной язык! Всегда с твоей помощью

  • һәрвакытта — всегда

  • ярдәм — помощь


Кечкенәдән аңлашылган шатлыгым, кайгым минем.

С детства понятны мои радости и печали.

  • кечкенәдән — с детства

  • шатлык — радость

  • кайгы — печаль


🔹 4 строфа

И туган тел! Синдә булган иң элек кыйлган догам:

О родной язык! Первая молитва, произнесённая на тебе:

  • дога — молитва

  • иң элек — первая


Ярлыкагыл, дип, үзем һәм әткәм-әнкәмне, Ходам!

«Прости меня и моих родителей, о Боже!»

  • ярлыкагыл — прости

  • үзем — меня

  • Ходам — мой Бог