I перех. 1) ме́рить, измеря́ть, смеря́ть/сме́рить, выме́ривать, вымеря́ть/вы́мерить, замеря́ть/заме́рить; определя́ть/определи́ть || измере́ние, выме́ривание, определе́ние болынны үлчәү вы́мерить луг күлнең тирәнлеген үлчәү заме́рить (определи́ть) глубину́ о́зера авыруның температурасын үлчәү изме́рить температу́ру больно́го үз аршынына үлчәү ме́рить на свой арши́н 2) взве́шивать/взве́сить || взве́шивание йөкләрне үлчәү взве́шивать груз сумканы үлчәү взве́сить су́мку 3) перен. взве́шивать/взве́сить, обду́мывать/обду́мать (всесторонне), оце́нивать/оцени́ть || взве́шивание, обду́мывание, оце́нка тәкъдимне һәрьяклап үлчәү всесторо́нне обду́мывать предложе́ние һәр сүзне үлчәп сөйләү говори́ть взве́шивая ка́ждое сло́во 4) прики́дывать/прики́нуть, смеря́ть/сме́рить (взглядом, глазами, взором) күзләре белән үлчәү сме́рить взгля́дом тауның биеклеген караш белән үлчәп алу взгля́дом прики́нуть высоту́ горы́ • - үлчәп алу - үлчәп бирү - үлчәп кую - үлчәп карау - үлчәп чыгу II 1. сущ. 1) весы́ || весово́й үлчәү гере весова́я ги́ря кул үлчәве ручны́е весы́ көянтәле үлчәү коромы́словые весы́ 2) вес; ме́ра (единица измерения) тере үлчәү живо́й вес 3) ме́ра, ме́рка (ёмкость для измерения сыпучих тел) җиде үлчәү солы семь мер овса́ 4) ме́рка, разме́р нинди үлчәү туфли кирәк? како́й разме́р ту́фель ну́жен? үлчәү белән күлмәк тегү шить пла́тье по ме́рке барлык кешене бер үлчәү белән үлчәү подходи́ть ко всем с одно́й ме́ркой 5) а) ме́ра, ме́рка, мери́ло озынлык үлчәве ме́ра длины́ бәяләр үлчәве мери́ло сто́имости б) перен. ме́ра кешеләрнең яхшылыгын нинди үлчәү белән үлчәргә? како́ю ме́рою изме́рить доброту́ люде́й? 2. прил. измери́тельный үлчәү тасмасы измери́тельная ле́нта, метро́вка үлчәү әсбабы мери́тельный прибо́р - үлчәве җитмәү - үлчәвен җиткермәү - үлчәвен тутырмау •• үлчәве җитми (тулмый) ненорма́льный, полоу́мный; тро́нутый, чо́кнутый үлчәүгә сыймаслык (сыймый торган) выходя́щий за ра́мки прили́чия