сущ. 1) в разн. знач. состоя́ние (чьё-л, кого, чего-л.) авыруның хәле бик авыр состоя́ние больно́го о́чень тяжёлое син минем хәлемне аңламыйсың ты не понима́ешь моего́ состоя́ния мин укырлык хәлдә түгел я не в состоя́нии чита́ть яраксыз хәлгә килү прийти́ в него́дное состоя́ние аның хәле рәтләнә башлаган его́ состоя́ние на́чало улучша́ться әйбернең сыек хәлдән каты хәлгә күчүе физ. перехо́д из жи́дкого состоя́ния в твёрдое 2) положе́ние, ситуа́ция, обстано́вка, обстоя́тельства халыкара хәл междунаро́дное положе́ние (ситуа́ция, обстано́вка) гаилә хәле семе́йное положе́ние социаль хәл социа́льное положе́ние авыр хәлгә төшү попа́сть в безвы́ходное положе́ние (ситуа́цию) булган хәлләргә карап смотря́ по обстоя́тельствам 3) си́ла (физическая), си́лы; самочу́вствие; мощь, прост. мочь хәл(ем) юк (у меня́) нет сил, пло́хо себя́ чу́вствую күз ачарга хәлем юк хәтта нет сил да́же откры́ть глаза́ түзәр хәл(ем) калмады, чыдар хәл(ем) юк (у меня́) нет мо́чи, нет сил терпе́ть ни хәлләрегез бар? как ва́ше самочу́вствие? как себя́ чу́вствуете? 4) происше́ствие, слу́чай, собы́тие; де́ло, дела́ аерым хәлләрдә в отде́льных слу́чаях күңелсез хәл неприя́тный слу́чай урамда булган хәл у́личное происше́ствие, слу́чай на у́лице соңгы көннәрдә булган хәлләр собы́тия после́дних дней ни хәл? как дела́? хәлләр шәптән түгел дела́ иду́т нева́жно, де́ло обстои́т не лу́чшим о́бразом 5) лингв. обстоя́тельство || обстоя́тельственный урын хәле обстоя́тельство ме́ста иярчен хәл җөмлә прида́точное обстоя́тельственное предложе́ние рәвеш хәле обстоя́тельство о́браза де́йствия • - хәл әйләнмәсе - хәл белү - хәл белешү - хәл сорашу - хәл бетү - хәл калмау - хәл китү - хәл итү - хәл итәрлек - хәл фигыль •• хәл барынча, хәл кадәре(нчә) в ме́ру сил, по ме́ре возмо́жностей, по возмо́жности хәл җитмәслек непоси́льный хәл җыю см. хәл алу 1) хәл эчендә при́ смерти хәлгә керү сочу́вствовать, сострада́ть; войти́ (в чьё-л.) положе́ние хәлгә керүчән уча́стливый хәлдән килгәнче по ме́ре (в ме́ру) возмо́жностей хәлдән килү спра́виться; быть в си́лах, в состоя́нии, иметь возмо́жность что-л. сде́лать хәлдән тайганчы до изнеможе́ния, до упа́ду хәлдән тайдыру изма́тывать/измота́ть, изнуря́ть/изнури́ть хәлдән таю выбива́ться/вы́биться из сил, обесси́леть хәле (хәлләр) хәл де́ло пло́хо, пло́хи дела́, дела́ в плаче́вном состоя́нии - хәл алу - хәл керү - ... хәл юк