сущ. 1) день; денёк, денёчек (световой) || дневно́й кояшлы көн со́лнечный денёк шул ук көнне в тот же (са́мый) день; в оди́н и тот же день көн яктысында при дневно́м све́те көннәр озыная дни стано́вятся длинне́е; дни прибавля́ют(ся) көннең киче бар у дня есть ве́чер көнен барып көнен кайту съе́здить в оди́н день көнне үткәрү проводи́ть день, корота́ть вре́мя көн авышты вре́мя уже́ за́ полдень 2) да́та (календарная), срок, число́ бүген нинди көн како́й сего́дня день? како́е сего́дня число́? атнаның беренче көне пе́рвый день неде́ли җыелышның көнен билгеләү назна́чить день (да́ту) собра́ния нәкъ көненә то́чно в назна́ченный срок; день в день айның соңгы көннәрендә в после́дних чи́слах ме́сяца шушы көннәрдә со дня на́ день; в оди́н из ближа́йших дней хатның язылу көне да́та написа́ния письма́ Җиңү көне бәйрәме пра́здник Дня побе́ды туган көнне билгеләү отме́тить день рожде́ния кабул итү көне приёмный день 3) день (су́тки) ял көне выходно́й день үткән көн тре́тьего дня, позавчера́ икенче көнгә калдыру отложи́ть на друго́й день моннан берничә көн элек не́сколько дней тому́ наза́д; за не́сколько дней до э́того бүгенге көн белән яшәү жить сего́дняшним днём көн көнгә охшамас день на́ день не прихо́дится 4) вре́мя, пери́од; срок нәкъ көне! как раз (са́мое) вре́мя! са́мое удо́бное вре́мя! бу көннән башлап с э́того вре́мени (дня) көне килгәч сөйләрмен придёт срок (вре́мя), расскажу́ революция көннәрендә в пери́од револю́ции картлык көннәре ста́рческий пери́од, ста́рческая жизнь, ста́рость көне көне белән вре́мя от вре́мени; времена́ми 5) разг. со́лнце көн туды со́лнце взошло́ көн бату захо́д со́лнца; зака́т көн кыздыра со́лнце печёт ашлыкны көнгә тарату суши́ть зерно́ на со́лнце 6) пого́да көн бозылды пого́да испо́ртилась иртәгә көн аяз булачак за́втра бу́дет я́сная пого́да 7) перен. жизнь, житьё, житьё-бытьё; существова́ние синең көннәр алда әле твоя́ жизнь ещё впереди́ балык көне күл белән, егет көне ил белән (посл.) жизнь ры́бы свя́зана с о́зером, жизнь мо́лодца - с наро́дом 8) перен. судьба́, у́часть нинди көнгә калдык бит! кака́я у́часть (нас) пости́гла! до чего́ (мы) до́жили • - көн аша - көн буе - көн буена - көн дә - көн караңгылану - көн күбәләкләре - көн саен - көн саен була торган - көн тигезлеге - көн туу - көн уртасы - көн уртасында - көн урталарында - көн уртасындагы - көн үткәрү - көн элгәре - көн эчендә - көн яктылыгы - көн яктыру - көнен күрсәтү - көннеке көнгә - көннәр буе - көннең көн буе •• көн ачылу проясне́ть; см. тж. аязлану көн ашау см. кояш ашау көн бите солнцепёк (или косогор, куда падают лучи солнца) көн дими, төн дими не счита́ясь со вре́менем; кру́глые су́тки көн дә бәйрәм, көн дә туй ка́ждый день пра́здник көн дә көн дә каждодне́вно, постоя́нно; день за днём көн (көннең) кадагына сугу ≈≈ на зло́бу дня көн кичерү см. көн итү көн күзе йомылу темне́ть көн күрсәтмәү (бирмәү) житья́ не дава́ть (кому-л.), держа́ть в чёрном те́ле; сжива́ть со́ свету (кого-л.) көн тәртибе пове́стка (поря́док) дня көн үткән саен с ка́ждым днём; день ото дня́, чем да́льше көн яктысын күрмим (клятвенное изречение) пусть не уви́жу све́та (бе́лого) (нинди) көнгә калу; (кем) көненә калу оказа́ться (оста́ться) (в каком-л.) тру́дном положе́нии көнгә уңу см. кояш ашау көнгә чыгару вы́вести на чи́стую во́ду; разоблачи́ть көне белән день в день көне бүген түгел ещё не наста́ло вре́мя; не сего́дня, когда́-нибудь да попадёшь көне җитеп килү быть на снося́х көне килү пришло́ (наста́ло) (чьё-л.) вре́мя көнен төнгә катып см. көнне төнгә ялгап көннәр эчендә в счи́танные дни көнне көнгә ялгау (ялгап бару) свести́ (своди́ть) концы́ с конца́ми (букв. соединя́ть оди́н день с други́м) көннең кадагына сугу затра́гивать зло́бу дня; быть злободне́вным, своевре́менным көннең көне буе(на) це́лый день; см. тж. көнозын көннең көнендә ка́ждый день; что ни день, то; изо дня́ в день, ежедне́вно - көн булмау - көн юк - көн итү - көн күрү - көн кебек ачык - көн бетү - көне бетү - көне җитү - көннәрдән бер көн - көннәрдән бер көнне - көннәрнең берендә - көннәре санаулы - көнне төнгә ялгап