сущ.1)а) рот (человека, животного, птицы, рыбы); зев, пасть (зверя, крупного животного, хищной рыбы) || ротово́йавыз кырые (чите) белән генә елмаю улыба́ться кра́ешком ртаавызым кипте (у меня́) во рту пересо́хлоавызга бармак кую приложи́ть па́лец ко рту (т. е. делать кому-л. предупредительный знак, чтобы замолчал или помолчал)авыз куышлыгы ротова́я по́лостьавызың кыек (чалыш) булганга көзгегә үпкәләмә (посл.) не́ча пеня́ть на зе́ркало, ко́ли ро́жа крива́авыз пешкәч (пешсә), салкын (суык) суны да өреп эчәсең (посл.) обжёгшись на молоке́, ду́ешь и на во́дубүре авызына эләгү попа́сть (угоди́ть) в пасть во́лку (к во́лку)авызы кыек булса да, бай баласы сөйләсен ирон.; посл. пусть говори́т байчо́нок, хоть у него́ и рот криво́й (на сто́рону); бога́тый врёт, никто́ не уймётб) перен.; разг. рот, едо́ксигез авыз бит бер гаиләдә во́семь ртов ведь в семье́в) уста́ ед. нетфәлән авызы белән сөйләү говори́ть уста́ми (кого-л.)фәлән авызыннан ишетү услы́шать из уст (чьих)һәр кешенең авызында шул гына у всех на уста́х одно́ и то́ жег) говори́ло грубo-прост.яп авызыңны закро́й своё говори́ло2) обычно авыз|ыа) го́рло, го́рлышко (графина, горшка); горлови́на (цистерны, парового котла)авызы китек шешә буты́лка с отби́тым го́рлышкомфляганың авызыннан эчү пить из го́рлышка фля́гиб) у́стье (печи, скважины, оврага, ложбины, балки)киң авызлы мич печь с широ́ким у́стьемкылыч кынының авызы у́стье са́бельных но́женморҗа авызы у́стье печно́й трубы́в) ра́стру́б (музыкальной трубы, шланга)г) чело́ (плавильной печи, горна); хайло́ спец. (технической печи)мич авызын еш агарту ча́сто бели́ть чело́ пе́чид) жерло́, зев (печи, паровозной топки); пасть (водосточной трубы, туннеля); ду́ло (ружейного ствола, пушки)әллә ничә авызлы вулкан вулка́н с не́сколькими же́рламиэре калибрлы туп авызы ду́ло (жерло́, зев) крупнокали́берного ору́дияе) вход, лаз, прохо́д (в шалаш, шахту, пещеру); лаз (в нору, логово, конуру)кышкылыкка лапас авызын томалау закры́ть на́ зиму вход (прохо́д) в наве́с-хлевштольня авызында көтеп тору поджида́ть у вхо́да в што́льнюбаз авызына килү подойти́ к вхо́ду в по́гребмәгарә авызы вход в пеще́ру; лаз пеще́ры; вы́ход (из) пеще́рыаралык авызында туктап калу останови́ться у прохо́даж) проём (двери)ачык капка авызында тору стоя́ть в проёме откры́тых воро́т; стоя́ть в воро́тахз) отду́шина, хайло́ прост. (проруби)бәке авызын киңәйтү расши́рить проду́шину (в) про́рубии) отве́рстие, зев (люка)сыерчык оясының авызы отве́рстие скворе́чникак) верх (чего-л.)кисмәк авызына иелү наклони́ться к каду́шке; склони́ться над каду́шкойкиң авызлы чиләк ведро́ с широ́ким ве́рхом; ведро́, расширя́ющееся кве́рхусилос чокырының авызы киң булган верх си́лосной я́мы получи́лся широ́кимл) вы́рез, проре́з, верх (кармана)кесә авызын киң итү сде́лать вы́рез (верх) карма́на широ́кимкулны кесә авызна китерү поднести́ ру́ку к карма́нум) свищ, отве́рстие (в нарыве, ране), сви́щикн) перен. (са́мое) пе́кло, (са́мая) пасть (чего-л.)ут авызында булып чыгу побыва́ть в (са́мом) пе́кле (огня́)куркынычның авызына ук эләгү угоди́ть пря́мо в пасть (пе́кло) опа́сностио) в знач. нареч. авызыннан до́верху (наполнить какой-л. сосуд, яму)почта әрҗәсе авызыннан тулган иде почто́вый я́щик был наби́т до́верху•авыз ачып бару см. авыз ачып йөрүавыз ачып торучы ротозе́й, ротозе́йка; зева́ка, рази́няавыз ашка тую см. авыз ипигә туюавыз (ни, нәрсә) әйткәнне (сөйләгәнне) колак ишетмәү не отдава́ть себе́ отчёта в том, что говори́шь; говори́ть безотве́тственно; броса́ться слова́ми; не слы́шать того́, что говори́шьавыз бармау не (невозмо́жно) вы́говорить (вы́сказать); язы́к не повора́чивается (повернётся) (сказа́ть)авыз белән карау ирон. ртом гляде́ть (смотре́ть); рот разева́ть, ротозе́йничатьавыз белән карга (чәүкә) тоту (аулау) см. авыз белән кош тоту 3)авыз белән тыңлау ирон. ртом слу́шать (выслу́шивать/вы́слушать, прослу́шать, прослу́шивать/прослу́шать) ртом; уша́ми хло́пать; слу́шать и глаза́ми хло́пать (морга́ть)авыз буяу см. авыз пычратуавыз (да) ачырмау (ачтырмау) (и, да́же) рта раскры́ть (откры́ть) не дава́ть; (и, да́же) заикну́ться (сло́ва сказа́ть) не дава́тьавыз еручы неодобр.; см. ерык авыз 3)авыз ерып алу неодобр. позубоска́лить прост.авыз җәелү прост.; см. авыз ерылуавыз җәю прост.; см. авыз еруавыз җебетү см. авыз чылату 2)авыз җебү распуска́ть/распусти́ть ню́ни (слю́ни)авыз йомдыру см. авыз каплауавыз йомып бару идти́ мо́лчаавыз йомып утыру сиде́ть молчко́м (с закры́тым ртом)авыз кабарту см. авыз бүлтәйтү 1)авыз каплану замолча́ть, прикуси́ть (закуси́ть) язы́кавыз килмәү см. авыз оешмауавыз колакка (колак артына) җитү см. авыз ерылуавыз күпертү (күптерү) см. авыз бүлтәйтү 1)авыз күтәреп йөрү см. авыз ачып йөрүавыз күтәреп калу см. авыз ачып калуавыз күтәреп карап тору см. авыз ачып карап торуавыз күтәреп тору см. авыз ачып торуавыз күтәреп тыңлау (тыңлап тору) см. авыз ачып тыңлауавыз майда булу см. авыз балда-майда булуавыз кыегайту см. авыз кыйшайтуавыз кыймылдату шевели́ть (пошеве́ливать/пошевели́ть) губа́миавыз кырые белән (генә) см. авыз чите белән генәавыз почмакландыру см. авыз бүлтәйтүавызда (авыз тулы) (кара) кан булса да (кеше алдында) төкермәү терпе́ть (не хны́кать, не пла́каться), не вы́дать себя́ (ни при каки́х обстоя́тельствах; что бы ни случи́лось)авыз тутыру см. авызга тутыруавыз тую см. авыз ипигә туюавыз үртәү үртәлү см. авыз котыртуавыз чалшайту см. авыз кыйшайтуавыз ябышмау см. авыз оешмауавызга йөзек кабу см. авызга су кабуавызга йөзек яшерү редко; см. авызга су кабуавызга каптырганны йотмау см. авызга салганны йотмауавызга каптыру см. авызга салуавызга кергәнне йотмау (чәйнәмәү) ирон. отка́зываться от того́, что само́ (в ру́ки) идёт (плывёт, даётся)авызга керердәй (кереп китәрдәй) булып о́чень внима́тельно, затаи́в дыха́ниеавызга килү см. телгә килүавызга май кабу см. авызга су кабуавызга салган сары майны йотмау см. авызга салганны йотмауавызга салганны көтмәү не дожида́ться, пока́ тебе́ в рот поло́жатавызга селәгәй килү см. авыздан селәгәй килүавызга су алгандай (алган кебек) см. авызга су капкан кебекавызга су алу см. авызга су кабуавызга су кабып калу набра́ть в рот воды́ (и промолча́ть); промолча́ть (набра́в воды́ в рот)авызга су капкандай см. авызга су капкан кебекавызга сулар килү см. авыз сулары килүавызга тастымал тыгып булмый (тыга алмыйсың) рот (гло́тку, го́рло) не заткнёшь, рот не закро́ешь (прикро́ешь) (кому-л.)авызга уймак кабу редко; см. авызга су кабуавызга уймак капкан кебек (шикелле, сыман, төсле) редко; см. авызга су капкан кебекавызга чәйнәп салганны (каптырганны) йотмау см. авызга салганны йотмауавызда ботка пешерү (кайнату) см. авыз эчендә ботка пешерүавызда (гына) тотарлык язы́к прогло́тишьавызда кош сайрату (уйнату) в разн. знач. соловьём петь (залива́ться, разлива́ться)авызда сер тормау прогова́риваться/проговори́ться; проба́лтываться/проболта́ться разг.; не мочь (уме́ть) держа́ть язы́к за зуба́ми; не уме́ть храни́ть секре́товавызда сүз тормау не уме́ть (мочь) держа́ть язы́к за зуба́ми (на при́вязи); язы́к распуска́ть/распусти́тьавыздагыны алдыру прозева́ть (упуска́ть, упусти́ть) своё; оказа́ться ротозе́ем (рази́ней, растя́пой, шля́пой, лопухо́м прост.)авыздан йолып алу см. авыздан тартып алу в знач. 2), 4)-6)авыздан күбек чәчеп неодобр. с пе́ной у рта (кричать на кого-л.), с пе́ной на уста́х (похвалиться)авыздан селәгәй китү редко; см. авыздан селәгәй килүавыздан сулар килү (агу) см. авыз сулары килүавыздан сулар китерү см. авыз сулары килүавыздан сулар китү редко; см. авыз сулары килүавыздан сүз тартып ала алмау см. авыздан сүз ала алмауавыздан сүзне аркан белән дә (тартып) алып булмау (ала алмау) см. авыздан сүз ала алмау; ≈≈ (из, у кого-л.) сло́ва арка́ном не вы́тянуть (вы́рвать)авыздан сүзне йолкып (та) алып булмау (ала алмау) см. авыздан сүз ала алмауавыздан сүзне келәшчә белән дә (тартып, йолкып) алып булмау (ала алмау) см. авыздан сүз ала алмау; (из, у кого-л.) сло́ва клеща́ми (наси́льно) не вы́тянуть (вы́рвать)авыздан тартып әйтү см. авыздан алып әйтүавыздан тартып алырга торучы рвач; хапу́га, хапу́н прост.авыздан ташламау см. авыздан төшермәүавыздан тере саескан очыру (очырту) плести́ (нести́, говори́ть) чушь (вздор, околе́сицу, ерунду́, чепуху́), моло́ть (вздор, чушь, ерунду́, чепуху́); залива́ть, трепа́ться, бреха́ть прост.; пуска́ть (пусти́ть, запуска́ть/запусти́ть, распуска́ть) у́тку книжн.авыздан төкерек килү прост.; см. авызга төкерек килүавыздан төкерек чәчеп неодобр. с пе́ной у рта, бры́згая слюно́й (кричать на кого, ругать кого, хвастаться)авыздан төшмәү см. авыздан төшермәүавыздан ут бөркү см. авыздан ут чәчү 1), 2)авыздан үпкәң күренү см. авызны ачсаң, үпкәң күренүавыздан чыгару см. авыздан ычкындыруавызны авызга куеп см. авызга-авызавызны белеп ачу см. авызны чамалап ачуавызны кара канга буяу см. авызны кан итү 1)авызны кызылга буяу см. авызны кан итү 1)авызны үлчәп (шәйләп) ачу см. авызны чамалап ачуавызны чөйгә элеп см. авыз күтәреп 1)авызы кипмәгән (кибеп җитмәгән) см. авыздан ана сөте кипмәгәнавызына җен төкергән см. авызына шайтан төкергәнавызына саескан төкергән см. авызына шайтан төкергән 1), 2)авызыннан сөте кипмәгән (кибеп җитмәгән) см. авыздан ана сөте кипмәгәнавызыннан чыкканны эт җыймас (ашамас) скверносло́в; тот, кто говори́т непристо́йности (непристо́йные и́ли неприли́чные слова́); выража́ться непристо́йно (непристо́йными слова́ми)авызының тупсасы, теленең туктасы юк прост. трещо́тка, соро́ка, тарато́рка, балабо́лка; бесстру́нная балала́йка прост.; говори́т день до ве́чера, а слу́шать не́чего- авыз ачу- авызәдәбияты- авыз гармуны- авыз итү- авыз итеп карау- авыз иҗаты- авыз пешү- авыз тәме- авыз эче- авызга кабу- авыз алдау- авыз алдалау- авыз ачып йөрү- авыз ачып калу- авыз ачып карап тору- авыз ачып карап утыру- авыз ачып тору- авыз ачып тыңлау- авыз ачып тыңлап тору- авыз балда-майда булу- авыз бал-май булу- авыз бал да май булу- авыз белән кош тоту- авыз белән кош тотучы- авыз бикләү- авыз бозу- авыз бүлтәйтү- авыз бөршәйтү- авыз бәлшәйтү- авыз ачмау- авыз да ачмау- авыз еру- авыз ерылу- авыз ерып- авыз җәеп- авыз җебегән булу- авыз җыеру- авыз җыю- авыз җыя алмау- авыз ипигә тую- авыз икмәккә тую- авыз йому- авыз йомып- авыз йомып калу- авыз йомып тору- авыз йомып үткәрү- авыз каплау- авыз котырту- авыз күтәреп- авыз кыйшайту- авыз кычыту- авыз майлау- авыз оешмау- авыз күнмәү- авыз пычрату- авыз салындыру- авыз салыну- авыз сулары килү- авыз сулары кору- авыз суы кору- авыз суларын агызу- авыз суларын китерү- авыз суын китерү- авыз суларын корыту- авыз суын корыту- авыз сүздән бушамау- авыз тидерү- авыз тидереп карау- авыз тишек булу- авыз туйганчы- авыз турсайту- авыз тутырып- авыз тыю- авыз чайкау- авыз чите белән- авыз чите белән генә- авыз чылату- авыз ыржайту- авыз эчендә ботка пешерү- авыз эчендә ботка кайнату- авыз эченнән- авыз эченнән ботка пешерү- авыз эченнән ботка кайнату- авыз ябу- авыз ямьшәйтү- авызга авыз куеп- авызга авыз карап- авызга алгысыз- авызга алу- авызга гына карап тору- авызга йокмау- авызга да йокмау- авызга карату- авызга карау- авызга керергә тора- авызга керәм дип тора- авызга керү- авызга салганны йотмау- авызга салу- авызга су кабу- авызга су капкан кебек- авызга су капкан шикелле- авызга су капкан төсле- авызга су капкан сыман- авызга су капкан диярсең- авызга сугу- авызга тел сыймау- авызга тию- авызга төкерек килү- авызга тутыру- авызга чәйнәп салу- авызга чәйнәп каптыру- авызда бал-май булу- авызда бал да май булу- авыздан алу- авыздан алып әйтү- авыздан ана сөте кипмәгән- авыздан җан чыгарга тору- авыздан җан чыгу- авыздан җан чыкканчы- авыздан өзелмәү- авыздан өзеп- авыздан өзеп алу- авыздан өзеп алып әйтү- авыздан өзмәү- авыздан селәгәй килү- авыздан селәгәйләр килү- авыздан селәгәй агу- авыздан селәгәйләр агу- авыздан сүз ала алмау- авыздан сүз алып булмау- авыздан сүз чыкмау- авыздан тартып алу- авыздан төшермәү- авыздан ут чәчү- авыздан ут чәчрәтү- авыздан чыгу- авыздан ычкындыру- авыздан ычкыну- авызны ачсаң, үпкәң күренү- авызны ачсаң, үпкәң күренергә тору- авызны кара кан белән юу- авызны кан итү- авызны кара кан итү- авызны чамалап ачу- авызны чөйгә элү- авызы пешмәгән- авызына шайтан төкергән- авызына иблис төкергән- авызыңа бал да май- авызыңнан җил алсын- авызыңнан чыкмасын!