предлог 1) с дат. п. (при обознач. предмета, места, на поверхности к-рого происходит действие) ...га хлопнуть по спине җилкәгә сугу ударить по столу өстәлгә бәрү расставить книги по полкам китапларны киштәләргә урнаштырып чыгу 2) с дат. п. (при обознач. места, предмета, в границах к-рого происходит действие) ...дан, буйлап идти по дороге юлдан бару гулять по городу шәһәр буйлап сәйран кылып йөрү 3) с дат. п. (в направлении чего-л., следуя чему-л.) уңаена, белән гладить по шерсти йон уңаена сыпыру плыть по течению агым уңаена йөзү идти по следам зверя җәнлекнең эзе белән бару 4) с дат. п. (о местах, к-рые неоднократно посещаются) ...дан ...га ходить по театрам театрдан театрга йөрү 5) с дат. п. ...ны скучать по детям балаларны сагыну тоска по родине ватанны юксыну 6) с дат. п. буенча, ягыннан чемпион по шахматам шахмат буенча чемпион специалист по нефти нефть буенча белгеч учитель по профессии профессиясе ягыннан укытучы старший по возрасту яшь ягыннан өлкәне родственник по матери әни ягыннан кардәш 7) с дат. п. (в соответствии с чем-л., согласно чему-л.) буенча, нигезендә, ...га карап работать по плану план буенча эшләү действовать по закону закон нигезендә эш итү судить по внешности тышкы кыяфәткә карап фикер йөртү 8) с дат. п. ...ча отвечать по уставу уставча җавап бирү одет по моде модача киенгән 9) с дат. п. (вследствие, в результате) аркасында, сәбәпле ошибиться по рассеянности хәтерсезлек аркасында ялгышу он не приехал в срок по болезни авыру сәбәпле вакытында килә алмаган 10) с дат. п. (при указ. на предмет, посредством к-рого совершается действие) белән, аркылы, аша, ...дан послать по почте почта белән җибәрү передать по радио радио аша тапшыру говорить по телефону телефоннан сөйләшү 11) с дат. п. (при указ. на меру времени, срок) буе, буена не писать по месяцам айлар буе хат язмау я не видал его по целым неделям аны атналар буе күрми тора идем 12) с дат. п. (при обознач. отрезка времени, в течение к-рого регулярно совершается действие) ...ларын; по вечерам кичләрен 13) с дат. п. ...лап клевать по зёрнышку бөртекләп чүпләү платить по часам сәгатьләп түләү 14) с дат. п. ...ар заниматься по часу в день көненә берәр сәгать эшләү 15) с вин. п. кадәр, хәтле, тикле, тиңентен стоять по пояс в воде билгә кадәр су эчендә тору по колено тез тиңентен прочитать с первой по десятую главу беренче бүлектән унынчы бүлеккә хәтле уку по сей день шушы көнгә тикле 16) с вин. п.; прост. ...га сходить по воду суга барып килү идти по ягоды җиләк җыярга бару 17) с дат. п., с вин. п. (в сочет. с числ. при обознач. количества) ...арлап, ...шарлап по два икешәрләп по три өчәрләп по четыре дүртәрләп по пяти бишәрләп по шести алтышарлап по восьми сигезәрләп по девяти тугызарлап 18) с предл. п. ...дан соң; ...гач по истечении срока срок үткәннән соң по окончании работы эш беткәннән соң • - по горло занят - по мне